Rehber Sherpa Aileleri

16 Ocak 2015 

Fotoğrafçı: Charlotte Perth     Çeviri: Oğuzhan Zengi

          ‘’Everest dağı bölgesinde çalışan yerel rehberler ve taşıyıcılar sıklıkla aşırı hava olayları sebebiyle bu tehlikeli yol boyunca hayatlarını kaybetmektedirler. Geriye ise kederli aileler ve gelecek endişesi olan sevdiklerini bırakmaktadırlar.’’             

Turizm Bakanlığı Katmandu. Trekking izin işleri ofisinde bir devlet görevlisi para saymakla meşgul. Bu sezon yaşanan felaketlerden sonra sherpalar ve dağcıların Everest’e tırmanmayı reddetmeleri sonucu daha az kişi için izin alındı ve daha az ziyaretçi sayısı oluştu. Bütün turizm endüstrisi bu durumdan etkilendi.  Everest tırmanışı için tek bir izin karşılığı yaklaşık 25.000 dolar.  Bu para Nepal hükümeti için milyonlarca dolarlık bir gelir demek.

 

Katmandu havaalanı. Nepal’li bir dağ rehberi Everest yürüyüşünün başlangıcı olan havaalanında Lukla’ya günün ilk uçuşunu bekliyor. Ekim 2014 itibariyle, trekking rehberleri günlük en az 13 dolar kazanmaktadırlar. Rehberler sendikası hükümete özellikle ölen şerpaların geride kalan yakınlarına daha iyi şartlar sağlanması için baskı yapmakta.

 

Katmandu. Doma Khatri (21), Himalayan Guides Nepal. Babası Dorje Khatri de aynı şirkette çalışıyordu. Babasının ölümünden sonra Doma ailesinin geçimini sağlamak için aynı ajansa iş başvurusunda bulundu. Geleceği hakkında çok fazla endişeye sahip,  avrupa’da iş fırsatı arıyor. Böylece ailesine  de maddi destek sağlayabilecek.

 

Lukla havaalanı. Dağ rehberleri sabahın erken saatinde havaalanının kenarında, inecek yolcuları bekliyorlar. Burası dünyanın en tehlikeli havaalanlarından biri olarak nitelendiriliyor. Tehlikeli hava şartları nedeniyle Lukla’da sık sık kazalar ve iptaller meydana gelmektedir.

 

Lobuche anıt bölgesi. Etraftaki doruklara tırmanışları esnasında ölen dağcılara ithaf edilmiş. Tırmanış öncesi insanlar budist dua bayrakları asıyorlar. Bunun iyi şans  ve güvenli tırmanış getireceğine inanılıyor.

 

Hem Everest’i, hem de çevresindeki dağları izlemek için yapılan trekking faaliyetindeki bir grup. 2014’te devlet tarafından tırmanışlar resmi olarak kapatılmamasına rağmen bu yıl alınan izinler sonraki  beş yıl içinde geçerli olacakmış.

 

Namchebazaar’a ulaşmadan önce trekkingciler manzaranın keyfini çıkarıyor.

 

Sagarmatha ulusal parkı. Tur şirketi için çalışan taşıyıcılar Namchebazaar’a doğru bir köprüde müşterilerin çantalarını taşıyorlar. Düzenlemeler uyarınca taşıyıcılar 30 kg’dan fazla yük taşımamalılar, ancak bu kural üzerinde birazcık zorlamalar yaşadıkları bir gerçek. Günlük kazançları yaklaşık 10 dolar.

 

Namchebazaar rotası. Halk  Phakding’ten Namchebazaar’a kadar 10 km boyunca çeşitli mallar  taşıyorlar. Yerel halk bir takım  ürünlerini ve mallarını Namchebazaar’da kurulan cuma ve cumartesi pazarlarında satıyorlar. Taşınan yükler bazen 90 kg’ı bulabiliyor. Genellikle yük ve mesafeye bağlı olarak ücretlerini tahsil ediyorlar. Teslimatların çoğu yabancı yürüyüşçüler için Teahouse’lara ve hotellere yapılıyor. Yerel ekonomi tamamen yapılan bu ticarete bağımlı durumda.

 

Mingmalhamu sherpa (70), tarlasında ki bir ağacın dallarını  taşıyarak adeta mekik dokuyor. Bu dalları bir noktada biriktirip kuruttuktan sonra zor kış mevsiminde yem sıkıntısı yaşandığında hayvanları için kullanacak. Köyde yalnız yaşıyor, ancak ihtiyaç halinde komşu köyde yaşayan kızı ve damadı yardıma geliyor. Phortse.

 

Pasang Lhama Sherpa (28), beş yaşındaki oğlunu uykusundan kaldırıyor. Okul ücretlerini idame ettirecek maddi durumu olmadığı için en büyük endişesi oğlunun eğitiminin ne olacağı. Yabancı yürüyüşçüler oğlunun eğitimine destek teklif etmişler ancak şu ana kadar herhangi bir ödeme almamış. Eğer destek bulamazsa oğluna bir eğitim sağlayamayacak ve çevrelerinde ki çoğu ailelerde de olduğu gibi oğlu mecburen dağcılığa başlayacak. Dingboche.

 

Fotoğrafta Pasang Lhama Sherpa (28), ve beş yaşındaki oğlu kendi işlettikleri çay evinde çay yapıyorlar. Azalan ziyaretçi sayıları nedeniyle çok para kazanamıyor, geleceğinden ve oğlunun eğitiminden oldukça umutsuz. Kocası hiçbir zaman tırmanışı sevmemiş ancak eğitimsiz olduğu için buralarda yapılacak tek işin dağcılık olduğunu söylüyor. Dingboche.

 

Doma Katri (21), babası Dorje Katri’nin anılarına bakıyor. Babası sherpa birliğinin lideriydi ve bugüne kadar yaşanan en kötü faciada nisan 2014’te Everest’te hayatını kaybetti. Orada kayıpları olan diğer aileler gibi Doma Katri de henüz devletten herhangi bir yardım ve destek alabilmiş değil. Kavresthali.

 

Yedi yaşındaki Tenba evinin etrafında uçurtmasıyla oynuyor. Babası nisanda hayatı kaybetmiş ve annesi de para kazanabilmek için trekking rehberliği yapmak için evden ayrılmış Tenba’ya şu an teyzesi bakıyor. Genelde bölgede erkekler evin geçimini sağlarken kadınlar evde kalıp çoğunlukla çay evlerinde çalışmaktalar. Khumjung.

 

Phura Gyalmu Sherpa ve Tashidome Sherpa Pangpoche’deki evlerinde oturuyorlar.  Evin tek gelir getiren kişisinin ölümüyle gelecekleri belirsiz hale gelmiş. Devlet tarafından 4000 dolar destek sözü verilmesine rağmen ne fonlardan ne de devletten herhangi bir yardım alan kimse yokmuş şu ana kadar.

 

Kiralık bir evde yaşayan Lhakpa Sherpa (53), oğlunu kendi elleriyle toprağa vermiş. Dağcılığın çok tehlikeli bir iş olduğu söylüyor. Ancak oğlunun bu işi yapmaktan başka seçeneği hiç olmamış. Lhakpa sherpa aşçı olarak çalışıyor ve ekspedisyon başına 1200 dolar kazanıyor.

 

Zirve tırmanışlarında ölenlerin anısına yapılmış Lobuche’de ki Stupas anıtı. 2014 yılında Everest kayıtlı en büyük felaketi yaşadı 16 kişi Khumbu buzulunda, ekim ayında ise annapurna bölgesinde, tam da trekking sezonunun zirve yaptığı bir dönemde, kar fırtınası sonucu 39 kişinin öldüğü rapor edildi. 200’den fazla kişinin ise akibeti hala bilinmiyor.